WPS bij lassen: wat staat erin en wanneer is hij verplicht?

Een WPS, voluit Welding Procedure Specification of lasmethodebeschrijving, is de werkinstructie die de lasser precies vertelt hoe een bepaalde las gemaakt moet worden. Hij legt materiaal, lasproces, toevoegmateriaal, gas, naadvorm, positie en lasparameters vast, zodat elke las gemaakt wordt zoals hij is beproefd.

In dit artikel leest u wat er in een WPS staat, waarop hij moet rusten en wanneer u er een nodig heeft. Wilt u een WPS laten maken, kijk dan bij WPS opstellen.

1. Wat staat er in een WPS?

Een WPS voor booglassen volgt het format van ISO 15609-1 en bevat alle gegevens die de kwaliteit van de las bepalen. Het zijn de variabelen die de lasser aan de werkplek nodig heeft, met de toegestane bereiken.

• Basismateriaal (materiaalgroep) en het diktebereik
• Lasproces, bijvoorbeeld 135 (MAG), 141 (TIG) of 111 (elektrode)
• Toevoegmateriaal en beschermgas
• Naadvorm, laspositie en volgorde van de lagen
• Stroom, spanning, snelheid en warmte-inbreng
• Voorwarm- en tussenlaagtemperatuur, eventueel een warmtebehandeling

2. Waarop moet een WPS gebaseerd zijn?

Een WPS is pas iets waard als de methode erachter aantoonbaar deugt, en dat bewijs heet een kwalificatie. De gangbaarste route is een lasmethodekwalificatie volgens ISO 15614-1: een proefstuk lassen, onderzoeken en beproeven, vastgelegd in een WPQR. ISO 15607 noemt ook andere routes, zoals een standaardlasmethode of eerdere ervaring. Welke route is toegestaan, hangt af van de toepassingsnorm, de uitvoeringsklasse en het materiaal. Het verschil tussen beide documenten leest u in WPS of WPQR: wat is het verschil?

3. Wanneer is een WPS verplicht?

Een WPS is verplicht zodra een norm of opdrachtgever gekwalificeerd laswerk eist, bijvoorbeeld bij staalconstructies onder EN 1090, drukapparatuur onder de PED, spoorvoertuigen onder EN 15085 of werk volgens ISO 3834. Ook zonder harde eis is een WPS verstandig: hij zorgt dat het werk herhaalbaar is, ongeacht welke lasser het doet. Werkt u volgens Amerikaanse codes, dan kan een geprekwalificeerde WPS volgens AWS D1.1 een optie zijn.

4. Wie stelt de WPS op?

De WPS wordt opgesteld door of onder verantwoordelijkheid van de lascoördinator van het bedrijf dat last. Vóór de beproeving is er een voorlopige versie, de pWPS; na een geslaagde kwalificatie volgt de definitieve WPS binnen het bereik van de WPQR. Welke wijzigingen een nieuwe kwalificatie vragen, staat in de essentiële variabelen van een WPS.

5. Veelgemaakte fouten

De meest voorkomende fout is een WPS die buiten het bereik van de onderliggende WPQR valt, bijvoorbeeld een grotere dikte of een ander toevoegmateriaal. Andere klassiekers zijn een WPS die niet bij de lasser ligt, parameters die niet overeenkomen met de praktijk, en een kopie van een andere fabrikant zonder eigen kwalificatie.

• WPS valt buiten het bereik van de WPQR
• WPS ligt niet op de werkplek
• Parameters wijken af van wat er echt gelast wordt
• WPS overgenomen zonder eigen onderbouwing

6. Ons advies

Bouw een overzichtelijk WPS-bestand op dat precies uw producten afdekt, met zo min mogelijk kwalificaties die een zo groot mogelijk bereik geven. Dat scheelt proefstukken en dus geld. Wij stellen uw WPS op of controleren een bestaande WPS op afstand.