Lasinspecteur-kwalificaties vergeleken: CWI, IWI, CSWIP 3.1 en ISO 9712 VT

Een specificatie die om een gekwalificeerde lasinspecteur vraagt, noemt vaak een titel: AWS CWI, IWI, CSWIP 3.1 of een ISO 9712-certificaat voor visueel onderzoek. Die lasinspecteur-kwalificaties zijn niet uitwisselbaar. Ze verschillen in opzet, in niveau en in de regio waar ze vanzelfsprekend worden geaccepteerd. Wie met Amerikaanse codes, offshore-operators of Europese normen werkt, doet er goed aan te weten wat elke kwalificatie wel en niet zegt.

In dit artikel zetten wij de vier naast elkaar: wie ze afgeeft, welk niveau ze vertegenwoordigen, hoe lang ze geldig zijn en waar ze worden erkend. Tot slot leest u wat u als opdrachtgever van een lasinspecteur mag verwachten en welke vragen u vooraf stelt.

Lasinspectie of visueel onderzoek: twee soorten kwalificaties

Het belangrijkste onderscheid zit niet tussen landen, maar tussen twee soorten certificering. CWI, IWI en CSWIP 3.1 zijn kwalificaties voor lasinspectie in brede zin: vóór, tijdens en na het lassen, inclusief documenten, materialen, lasprocessen, voorwarmen en de beoordeling van het eindresultaat. ISO 9712 VT is een certificering voor één NDO-methode, visueel onderzoek, met de nadruk op het uitvoeren en beoordelen van dat onderzoek.

Een specificatie die een welding inspector vraagt, bedoelt meestal het eerste; een specificatie die VT niveau 2 vraagt, het tweede. Geen van beide maakt iemand bevoegd voor ultrasoon of radiografisch onderzoek. Daarvoor is een aparte NDO-certificering per methode nodig.

AWS CWI: de Noord-Amerikaanse standaard

De Certified Welding Inspector van de American Welding Society is de bekendste inspectiekwalificatie in Noord-Amerika. De eisen staan in de AWS-norm QC1. Er zijn drie niveaus: Certified Associate Welding Inspector (CAWI), Certified Welding Inspector (CWI) en Senior Certified Welding Inspector (SCWI). Toelating vraagt aantoonbare werkervaring, afhankelijk van de vooropleiding, en een zichttest.

Het examen bestaat uit drie delen: fundamentele kennis, een praktijkdeel met metingen en beoordeling, en een open-boekexamen op een code, zoals AWS D1.1, API 1104 of een ASME-code. De certificering wordt elke drie jaar verlengd, met een nieuwe zichttest. Na negen jaar volgt hercertificering, via het praktijkexamen of via aantoonbare bijscholing. AWS neemt het examen ook buiten de Verenigde Staten af.

IIW IWI: niveau C, S en B

Het International Institute of Welding (IIW) kent de International Welding Inspector in drie niveaus. De Europese EWF hanteert dezelfde opzet, zodat een diploma in Europa vaak als IIW/EWF-diploma wordt afgegeven.

• IWI-C (Comprehensive): alle inspectietaken, ook bij bijzondere toepassingen, inclusief het opstellen van inspectieplannen.
• IWI-S (Standard): de inspectietaken die normen en codes voor gangbaar werk vragen.
• IWI-B (Basic): visuele inspectie van lassen en de daarbij horende controles.

Opleiding en examen verlopen via een door IIW erkende nationale instantie (ANB), in Nederland het NIL. Wie op basis van het diploma is gecertificeerd, verlengt dat certificaat elke drie jaar. IWI is iets anders dan IWE, IWT en IWS: dat zijn kwalificaties voor lascoördinatie volgens ISO 14731, niet voor inspectie.

CSWIP 3.1: sterk in olie, gas en offshore

CSWIP is het certificeringsschema van TWI Certification in het Verenigd Koninkrijk. Voor lasinspectie zijn er drie niveaus: 3.0 Visual Welding Inspector, 3.1 Welding Inspector en 3.2 Senior Welding Inspector. CSWIP 3.1 is het werkniveau: de inspecteur bewaakt het lasproces, controleert documenten en materialen, voert visuele inspectie uit en beoordeelt de resultaten tegen de specificatie.

Het certificaat is vijf jaar geldig. Daarna volgt verlenging op basis van aantoonbare continuïteit, na tien jaar hercertificering met examen. CSWIP 3.1 is breed geaccepteerd in het Verenigd Koninkrijk, de offshore-industrie, het Midden-Oosten en Azië, en wordt in veel operatorspecificaties naast AWS CWI genoemd.

ISO 9712 VT: certificering voor visueel onderzoek

ISO 9712 certificeert NDO-personeel per methode, niveau en sector. Voor visueel onderzoek (VT) van lassen is niveau 2 in de praktijk het werkniveau: de onderzoeker voert het onderzoek uit volgens ISO 17637, beoordeelt de bevindingen tegen de acceptatiecriteria, bijvoorbeeld ISO 5817, en rapporteert. Een onafhankelijke certificatie-instelling geeft het certificaat af; het is vijf jaar geldig en vraagt een jaarlijkse zichtcontrole.

VT volgens ISO 9712 zegt veel over het onderzoek zelf, maar minder over de rest van het inspectietraject, zoals het beoordelen van WPS'en, lasserskwalificaties en materiaalcertificaten. Meer over niveaus en geldigheid leest u in ons artikel over ISO 9712 en NDO-personeel.

Erkenning per regio

• Verenigde Staten: AWS CWI is de norm. Amerikaanse specificaties en toezichthouders noemen de CWI vaak bij naam.
• Canada: naast de CWI kent Canada de inspecteursniveaus volgens CSA W178.2, gecertificeerd via het Canadian Welding Bureau.
• Verenigd Koninkrijk, offshore en Midden-Oosten: CSWIP 3.1 is gangbaar, met AWS CWI als veelgenoemd alternatief.
• Europa: IWI en ISO 9712 zijn de gebruikelijke basis. EN 1090-2 en ISO 3834 schrijven geen specifieke inspecteurstitel voor, wel aantoonbare bekwaamheid. Onder de PED moet NDO-personeel voor categorie III en IV zijn goedgekeurd door een erkende derde partij.

Noemt een specificatie een titel met de toevoeging of gelijkwaardig, laat de gelijkwaardigheid dan vóór de start schriftelijk accepteren. Een discussie daarover tijdens de afname kost meer dan een vraag vooraf.

Wat mag een opdrachtgever van een lasinspecteur verwachten?

Een gekwalificeerde lasinspecteur doet meer dan lassen bekijken. Afhankelijk van de opdracht mag u verwachten dat hij:

• vooraf WPS'en, PQR's of WPQR's en lasserskwalificaties toetst aan de specificatie;
• materiaalcertificaten, toevoegmaterialen en de passing controleert voordat er gelast wordt;
• tijdens het lassen voorwarmen, parameters en de naleving van de WPS bewaakt;
• na het lassen visueel inspecteert en beoordeelt tegen de afgesproken acceptatiecriteria;
• NDO-resultaten in samenhang met zijn eigen bevindingen beoordeelt en rapporteert met een heldere punchlist.

Vraag vooraf naar het certificaat, de geldigheid, de zichttest en de ervaring met de code in uw project. Een CWI met ervaring in D1.1 is niet automatisch thuis in ASME B31.3, en andersom. Bij het inhuren van een lasinspecteur hoort die afstemming aan het begin, net als bij bredere lasinspectie en QA/QC.