In de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie wordt een las niet alleen op sterkte beoordeeld maar vooral op reinigbaarheid. Elke spleet, elke inkarteling en elke ruwe plek is een plaats waar product achterblijft en waar bacteriën groeien. De constructieve eis is daarmee ondergeschikt aan de hygienische.
DEHAAS ondersteunt installateurs en apparatenbouwers in dit segment: lasprocedures voor orbitaal lassen, wortelbescherming, acceptatiecriteria voor aanloopkleur en de documentatie die een validatie doorstaat.
Hygienisch ontwerp
EHEDG-richtlijnen en de 3-A normen beschrijven hoe leidingwerk en apparatuur moeten worden uitgevoerd om reinigbaar te zijn: geen dode einden langer dan enkele malen de diameter, volledig doorgelaste verbindingen, geen overlappen en geen spleten, en een oppervlakteruwheid die doorgaans op Ra 0,8 micrometer of lager ligt.
Voor het laswerk betekent dat: alleen stompe lassen met volledige doorlassing, wortels die vlak liggen en geen inzakking of doorzakking vertonen, en geen hoeklassen in productcontact. Elke afwijking daarvan is geen schoonheidsfoutje maar een besmettingsrisico.
Orbitaal lassen als standaard
Handlassen haalt de vereiste constantheid in wortelgeometrie zelden. Orbitaal TIG-lassen met een gesloten laskop levert een herhaalbare wortel en registreert bovendien stroom, spanning, snelheid en gastoevoer per las. Die registratie is vaak onderdeel van de validatie.
Voorwaarde is een nauwkeurige naadvoorbereiding: de buiseinden moeten haaks afgesneden en machinaal bewerkt zijn, met een minimale spleet en een gelijke wanddikte. Toleranties op buis en fitting worden daarom strak gehouden. Zie TIG en orbitaal lassen.
Wortelbescherming en aanloopkleur
Aan de wortelzijde moet met formeergas worden gespoeld tot het restzuurstofgehalte ruim onder de eis zit, in dit segment vaak 50 ppm of lager. Een chroomarme oxidehuid op de wortel is in productcontact onacceptabel, omdat die zowel corrodeert als moeilijk te reinigen is.
De acceptatie van de aanloopkleur wordt vastgelegd met een kleurenkaart, vaak op basis van AWS D18.2. Spreek vooraf af welk nummer nog acceptabel is en documenteer dat, anders ontstaat er bij oplevering discussie over lassen die niet meer bereikbaar zijn. Zie aanloopkleur, beitsen en passiveren.
Documentatie per las
In farmaceutische installaties wordt elke las afzonderlijk geregistreerd: nummer, lasser, machine, procedure, gasflessenlot, datum, en de uitkomst van visueel en endoscopisch onderzoek. Een deel van de lassen wordt met een endoscoop van binnen beoordeeld, of er wordt een gelijktijdig gelast proefstuk bewaard als bewijs.
Dat lasregister is het hart van het opleverdossier en wordt bij kwalificatie van de installatie getoetst. Zie weld map en lasregister.
Offerte samenstellen
Stel uw aanvraag samen
In een paar klikken een vrijblijvende offerte op maat. U krijgt antwoord van een lascoördinator.
Onafhankelijk beoordeeld, aantoonbaar vastgelegd
Veelgestelde vragen
De vragen die het vaakst gesteld worden.
Welke ruwheid is vereist in productcontact?
Meestal Ra 0,8 micrometer of lager voor voedingsmiddelen, en in farmaceutische toepassingen vaak Ra 0,5 of 0,4, soms elektrolytisch gepolijst. De eis staat in de gebruikersspecificatie; controleer hem voordat buis en fittingen worden besteld.
Mag een hygienische las worden bijgeslepen?
Alleen aan de buitenzijde en alleen als het oppervlak daarna weer aan de ruwheidseis voldoet. Aan de wortelzijde is bijslijpen in leidingwerk praktisch onmogelijk en daarmee is een afgekeurde wortel een vervanging van het stuk buis.
Waarom is een dood einde een probleem?
Omdat reinigingsvloeistof daar niet met voldoende snelheid langs stroomt. Er blijft product achter, dat bederft en de installatie besmet. Richtlijn is dat de lengte van een aftakking niet groter is dan een beperkt veelvoud van de diameter; EHEDG geeft daarvoor concrete verhoudingen.
Is een lasserskwalificatie voldoende voor orbitaal lassen?
Nee. Bij gemechaniseerd lassen wordt de lasser operator en geldt ISO 14732 in plaats van ISO 9606. De operator wordt gekwalificeerd op het instellen en bewaken van de machine. Zie operatorkwalificatie.
