Het QCP: het kwaliteitsplan voor uw fabricageproject

Het QCP, voluit Quality Control Plan of kwaliteitsplan, beschrijft hoe de kwaliteit in een specifiek fabricageproject wordt georganiseerd en geborgd. Waar het kwaliteitssysteem van een bedrijf algemeen is, is het QCP projectgebonden: het vertaalt de contracteisen, normen en interne procedures naar afspraken voor dit ene project, met deze klant, deze materialen en deze onderaannemers.

Veel fabrikanten leveren een QCP aan omdat de klant erom vraagt, en behandelen het als verplichte papierwinkel. Zonde, want een goed kwaliteitsplan bespaart juist tijd: iedereen weet wie wat controleert, discussies worden voor de start beslecht en het opleverdossier bouwt zichzelf op. In dit artikel leest u wat er in een QCP hoort, hoe het zich verhoudt tot het ITP en hoe u het praktisch opzet.

Wat is een QCP en wanneer heeft u er een nodig

Het QCP is het projectspecifieke kwaliteitsdocument dat vastlegt welke eisen gelden, wie ervoor verantwoordelijk is en met welke middelen naleving wordt aangetoond. Het bouwt voort op het bedrijfsbrede kwaliteitssysteem en op de lastechnische kwaliteitsborging volgens ISO 3834-2, ISO 3834-3 of ISO 3834-4, maar spitst dat toe op een concreet project.

Een QCP is in elk geval op zijn plaats bij projecten met contractuele kwaliteitseisen, bij constructies onder EN 1090-2 in de hogere uitvoeringsklassen, bij drukapparatuur onder PED 2014/68/EU en bij projecten met meerdere partijen of onderaannemers. Ook zonder harde verplichting loont het bij elk project waar de faalkosten van een gemiste eis hoger zijn dan de paar dagen die het opstellen kost.

QCP en ITP: het verschil in een oogopslag

De twee documenten worden vaak door elkaar gehaald. Het onderscheid is simpel:

• Het QCP beschrijft de organisatie en de spelregels: eisen, verantwoordelijkheden, procedures, documentbeheer, omgang met afwijkingen.
• Het ITP is de concrete inspectietabel die daaruit volgt: per fabricagestap de controle, het criterium, het bewijsdocument en de interventiepunten van elke partij.

Het QCP verwijst naar het ITP als bijlage of los document, en het ITP leunt op de procedures die het QCP aanwijst. Samen vormen ze een geheel: het plan zonder inspectietabel blijft abstract, de tabel zonder plan hangt in de lucht. Hoe u die tabel opbouwt leest u in het artikel over het opstellen van een ITP.

De vaste onderdelen van een goed QCP

Een bruikbaar kwaliteitsplan bevat in elk geval:

• Projectgegevens en scope: wat wordt er gemaakt, voor wie, onder welk contract.
• Eisenoverzicht: normen en specificaties met revisie, bijvoorbeeld EN 1090-2 EXC3, ISO 5817 niveau B, klantspecificaties.
• Organisatie en verantwoordelijkheden: projectleider, werkvoorbereiding, lascoordinatie volgens ISO 14731, QC, inkoop, met naam of functie.
• Beheersing van documenten en registraties: welke documenten gelden, hoe revisies worden beheerd, waar registraties worden bewaard.
• Beheersing van materiaal en traceerbaarheid: certificaateisen, identificatie, overstempelen.
• Lastechnische borging: WPS-overzicht, methodekwalificaties volgens EN ISO 15614-1, lasserskwalificaties volgens ISO 9606-1.
• Inspectie en beproeving: verwijzing naar het ITP en de NDO-procedures, kwalificatie van NDO-personeel volgens ISO 9712.
• Afwijkingenbeheer, herstellassen en de opbouw van het einddossier.

Praktisch opzetten: van contract naar plan

Begin niet met een leeg vel maar met het contract. Loop de technische specificatie regel voor regel door en noteer elke eis die iets vraagt van organisatie, controle of registratie. Zet die eisen om in het eisenoverzicht van het QCP en markeer waar uw standaardwerkwijze al voldoet en waar dit project iets extra's vraagt. Alleen dat laatste hoeft u uit te schrijven; voor de rest verwijst u naar bestaande procedures.

Houd het plan kort. Tien tot twintig pagina's volstaan voor de meeste fabricageprojecten. Elke pagina meer verlaagt de kans dat de mensen op de werkvloer het lezen. Gebruik tabellen in plaats van proza, benoem functionarissen met naam en vervang algemene teksten uit het kwaliteitshandboek door projectafspraken. Een QCP dat voor tachtig procent uit gekopieerd handboek bestaat, valt bij elke serieuze beoordeling door de mand.

Afwijkingen en wijzigingen: regel het vooraf

Het verschil tussen een soepel en een moeizaam project zit zelden in de vraag of er iets misgaat, maar in hoe dat wordt afgehandeld. Leg daarom in het QCP vast hoe met afwijkingen wordt omgegaan: wanneer er een afwijkingsrapport wordt geschreven, wie de dispositie bepaalt en hoe de klant wordt betrokken. Hetzelfde geldt voor wijzigingen op tekeningen en specificaties: wie beoordeelt de impact en hoe wordt de wijziging in het dossier verwerkt.

Beschrijf ook het herstelproces voor lassen: op basis van welke herstelprocedure, hoe vaak dezelfde las hersteld mag worden en welke herinspectie volgt. Meer over het afwijkingenproces leest u in het artikel over het NCR of non-conformity report.

Het QCP levend houden tijdens het project

Een kwaliteitsplan is een stuurdocument, geen eenmalige oplevering. Bespreek het bij de kick-off met alle betrokkenen, inclusief onderaannemers, en leg vast dat zij aan dezelfde eisen gebonden zijn. Controleer tijdens het project periodiek of de praktijk nog met het plan overeenkomt en geef bij afwijkingen een revisie uit met zichtbare wijzigingen.

Wie hier zelf de handen niet voor vrij heeft, kan de rol beleggen bij een externe QA en QC professional die het plan opstelt, bewaakt en de rapportages verzorgt. DEHAAS vult die rol onafhankelijk in; zie onze QA en QC ondersteuning. Bij de oplevering vormt het nageleefde QCP samen met het afgetekende ITP en de rapporten het bewijs dat het product aan de eisen voldoet.