Titaan lassen

Titaan is uitstekend lasbaar, mits het volledig van de lucht wordt afgeschermd. Boven ongeveer 400 graden neemt het zuurstof, stikstof en waterstof op, en die opname maakt het materiaal onherstelbaar bros. Anders dan bij staal is dat niet met een nabewerking te repareren.

Dat maakt titaanlassen minder een kwestie van lasvaardigheid dan van gasbeheersing. Dit artikel behandelt de werkwijze en de manier waarop het resultaat wordt beoordeeld.

Waarom gasbescherming alles bepaalt

Zuurstof en stikstof lossen bij verhoogde temperatuur op in het titaanrooster en verhogen de sterkte, maar verlagen de taaiheid en de rek drastisch. Waterstof veroorzaakt brosheid op langere termijn. Er is geen warmtebehandeling die die elementen er weer uit haalt.

De bescherming moet daarom doorlopen totdat het materiaal onder ongeveer 400 graden is. Alleen de gaskap van de toorts is daarvoor onvoldoende: de las koelt langzamer af dan de toorts voortbeweegt.

Sleepkap, achterspoeling en kamer

De standaardoplossing is een sleepkap achter de toorts, die het nog hete lasmetaal blijft afschermen, gecombineerd met achterspoeling aan de wortelzijde. Bij buiswerk wordt de hele buis gespoeld.

Voor kritisch werk wordt in een kamer gelast die eerst wordt geevacueerd en daarna met argon gevuld, of in een flexibele tent met gecontroleerd zuurstofgehalte. Het restzuurstofgehalte wordt gemeten, doorgaans tot onder 50 ppm en bij de strengste eisen lager.

Kleur als acceptatiecriterium

De kleur van de las zegt direct hoeveel zuurstof is opgenomen. Zilverblank is goed, lichtstro is nog acceptabel, donkergeel is een grensgeval, en blauw, paars of grijswit poederig betekent afkeur. AWS D18.2 en de gangbare specificaties koppelen daar nummers aan.

Die beoordeling gebeurt op de las én op de wortelzijde en op de warmte beinvloede zone. Een zilverblanke rups met een blauwe wortel is geen goede las. Leg vooraf vast welk nummer nog wordt geaccepteerd.

Reinheid en gereedschap

Titaan is uiterst gevoelig voor verontreiniging. Vet, vingerafdrukken, ijzerdeeltjes en resten van andere metalen veroorzaken brosheid en scheuren. Ontvet met een geschikt middel, werk met handschoenen en gebruik uitsluitend gereedschap dat voor titaan is gereserveerd.

IJzerdeeltjes uit een gedeelde borstel of slijpschijf zijn de klassieke oorzaak van afgekeurd titaanwerk. Houd een aparte werkplek aan, net als bij roestvast staal maar strenger.