Materialen & lasbaarheid·30 januari 2026·3 min lezen

Koper en brons lassen

Koper geleidt warmte ongeveer acht keer zo goed als staal. Wat u in de boog stopt, verdwijnt onmiddellijk in het werkstuk, en zonder voorwarming krijgt u het bad niet open. Dat maakt koper minder gevoelig voor spanning dan staal, maar veel lastiger om aan de praat te krijgen.

Daarnaast spelen bij de legeringen twee eigen risico's: zuurstof in het koper en zinkdamp uit messing. Dit artikel behandelt beide.

Warmtegeleiding en voorwarmen

Door de hoge warmtegeleiding moet het werkstuk als geheel worden opgewarmd. Voor dun koper volstaat 100 tot 200 graden, bij dikker materiaal loopt dat op tot 400 of 500 graden. Zonder voorwarming ontstaan koudlassen en bindingsfouten, ook bij voldoende stroom.

Helium of een argon-heliummengsel helpt aanzienlijk, omdat helium de boogspanning en daarmee de warmte-inbreng verhoogt. Bij dik koper is TIG met helium of MIG met een hoog heliumaandeel de gangbare route.

Zuurstofvrij of taaipitkoper

Taaipitkoper, het gangbare elektrolytkoper, bevat een kleine hoeveelheid zuurstof als koperoxide. Bij lassen reageert die zuurstof met waterstof tot waterdamp, die in het materiaal blijft en poriën en scheurtjes veroorzaakt. Dat heet waterstofziekte.

Voor laswerk wordt daarom zuurstofvrij koper gebruikt, aangeduid als Cu-OF of Cu-DHP, waarbij het zuurstofgehalte verwaarloosbaar is of door fosfor is gebonden. Lassen aan taaipitkoper kan, maar levert zelden een dichte, betrouwbare verbinding op.

Messing, brons en zinkdamp

Messing bevat zink, dat bij ongeveer 907 graden verdampt terwijl het messing zelf pas rond 900 tot 940 graden smelt. Bij het lassen verdampt het zink dus heftig, wat een witte rook geeft, de samenstelling van het lasmetaal verandert en de las poreus maakt.

Daarom wordt messing zelden gesmoltlast en meestal hardgesoldeerd. Wordt er toch gelast, dan is krachtige bronafzuiging noodzakelijk: zinkoxide veroorzaakt metaaldampkoorts. Bij oudere legeringen kan cadmium aanwezig zijn, en die damp is aanzienlijk gevaarlijker. Zie lasrook.

Toevoegmateriaal en proces

Voor zuiver koper wordt een fosforhoudend koperstaaf gebruikt, die de zuurstof bindt. Voor aluminiumbrons en siliciumbrons bestaan eigen toevoegmaterialen, die ook vaak worden ingezet om staal en roestvast staal koud te verbinden met MIG-solderen.

MIG-solderen met siliciumbrons is overigens een zelfstandige techniek: de boog smelt het toevoegmateriaal maar niet het basismateriaal, waardoor er vrijwel geen warmte beinvloede zone ontstaat. Dat wordt veel toegepast op dunne, verzinkte plaat in de carrosseriebouw.

Veelgestelde vragen

Vrijwel altijd te weinig voorwarming of te weinig warmte-inbreng. Koper voert de warmte sneller af dan u hem erin brengt. Warm het hele werkstuk voor, gebruik helium in het gas en werk met een hogere stroom dan u bij staal gewend bent.

Het kan, maar het is zelden de beste keuze door de zinkdamp en de porositeit. Hardsolderen levert doorgaans een betere verbinding met minder risico. Wordt er toch gelast, zorg dan voor bronafzuiging en controleer op cadmium in oude legeringen.

De reactie tussen zuurstof in taaipitkoper en waterstof uit vocht of de boog, waarbij waterdamp in het materiaal ontstaat. Die damp kan niet ontsnappen en veroorzaakt poriën en scheurtjes. Zuurstofvrij koper voorkomt het.

Nee. Bij MIG-solderen smelt alleen het toevoegmateriaal, dat zich aan het basismateriaal hecht zonder het te smelten. Daardoor blijft de zinklaag op verzinkt plaatwerk grotendeels intact en is er nauwelijks vervorming. Kwalificatie loopt langs andere normen dan smeltlassen.